نشانه‌های خرابی گیربکس لودر کوماتسو معمولاً در کار روزمره خودشان را نشان می‌دهند: دنده دیر جا می‌افتد، دستگاه هنگام حمله به توده بار زور ندارد، یا روغن گیربکس زودتر از همیشه داغ می‌شود. لودرهای سری WA کوماتسو مدام بین حرکت جلو و عقب جابه‌جا می‌شوند و همین، مسیر انتقال قدرت را پرکارترین بخش این دستگاه کرده است.
این مقاله توضیح می‌دهد هر نشانه به کدام بخش از مسیر انتقال قدرت برمی‌گردد و چطور خرابی گیربکس را از خرابی تورک کنورتور و سیستم هیدرولیک جدا کنید. قطعات این بخش در قطعات موتوری لودر کوماتسو قابل استعلام است.
مسیر انتقال قدرت در لودر
نیروی موتور در لودر چند مرحله را طی می‌کند تا به چرخ‌ها برسد. اول به تورک کنورتور می‌رسد، که با روغن کار می‌کند و اجازه می‌دهد دستگاه بدون خاموش شدن موتور بایستد و دوباره راه بیفتد. بعد گیربکس دنده و جهت حرکت را تعیین می‌کند، و در انتها اکسل‌ها، دیفرانسیل و فاینال درایو نیرو را به چرخ‌ها می‌رسانند.
گیربکس لودرهای کوماتسو از نوع پاورشیفت است؛ یعنی دنده‌ها با فشار روغن و کلاچ‌های داخلی عوض می‌شوند، نه با کلاچ پایی. برای همین سلامت گیربکس هم به اجزای مکانیکی بستگی دارد و هم به روغن و مدار کنترل آن. در لودرهای نسل جدید، کنترلر الکترونیکی هم در تعویض دنده نقش دارد.
هفت نشانه خرابی گیربکس
۱. دیر جا افتادن دنده
وقتی دنده یا جهت حرکت را عوض می‌کنید، دستگاه با تأخیر واکنش نشان می‌دهد. این معمولاً به افت فشار روغن گیربکس یا فرسودگی کلاچ‌های داخلی برمی‌گردد.
۲. ضربه هنگام تعویض دنده
تعویض دنده به‌جای نرمی، با تکان شدید همراه است. ایراد در شیرهای کنترل گیربکس، فشار نامناسب روغن یا تنظیمات کنترلر می‌تواند علت باشد.
۳. سر خوردن دنده
دور موتور بالا می‌رود ولی سرعت دستگاه به همان نسبت زیاد نمی‌شود، یا دستگاه وسط کار از دنده بیرون می‌آید. این نشانه سر خوردن کلاچ‌های داخلی است.
۴. داغ کردن روغن گیربکس
اصطکاک اضافی داخل گیربکس یا تورک کنورتور، روغن را داغ می‌کند. روغنی که در کار معمولی زیاد گرم می‌شود، هم نشانه ایراد است و هم خودش به فرسودگی سریع‌تر کمک می‌کند.
۵. صدای غیرعادی
زوزه، غرش یا صدای ساییدگی از ناحیه گیربکس، معمولاً به بلبرینگ‌ها، دنده‌ها یا کمبود روغن برمی‌گردد.
۶. نشتی روغن
روغن‌زدگی اطراف گیربکس، اتصالات یا شیلنگ‌های روغن آن، افت سطح روغن را به دنبال دارد و افت روغن مستقیم روی کار کلاچ‌ها اثر می‌گذارد.
۷. ذرات فلزی یا روغن سوخته
هنگام تعویض روغن یا فیلتر، اگر ذرات فلزی یا بوی سوختگی دیدید، یعنی سایش داخلی در جریان است و نباید به تعویق بیفتد.
گیربکس یا تورک کنورتور؟
این دو در لودر کنار هم کار می‌کنند و نشانه‌هایشان شبیه است. یک راهنمای ساده: اگر دستگاه در همه دنده‌ها و هر دو جهت به یک اندازه زور ندارد، احتمال ایراد تورک کنورتور بیشتر است. اگر مشکل فقط در یک یا چند دنده یا فقط در یک جهت حرکت دیده می‌شود، احتمال ایراد کلاچ همان دنده در گیربکس بیشتر است.
داغ کردن هم سرنخ است. هر دو می‌توانند روغن را داغ کنند، ولی داغی شدید در کار با بار سنگین و دور بالای موتور، بیشتر به تورک کنورتور اشاره دارد. تشخیص قطعی با اندازه‌گیری فشارهای مدار توسط تعمیرکار است.
گیربکس یا سیستم هیدرولیک؟
یک اشتباه رایج این است که ضعف لودر به حساب پمپ هیدرولیک گذاشته شود. قاعده ساده این است: ضعف در حرکت خود دستگاه، مثلاً اینکه هنگام حمله به توده بار جلو نمی‌رود، بیشتر به مسیر انتقال قدرت برمی‌گردد. ضعف در بالا رفتن بازو یا چرخش باکت، بیشتر به سیستم هیدرولیک. نشانه‌های بخش هیدرولیک را در مقاله نشانه‌های خرابی پمپ هیدرولیک لودر کوماتسو مرور کرده‌ایم.
اگر هر دو با هم ضعیف شده‌اند، پیش از سراغ گیربکس یا پمپ رفتن، دور و قدرت خود موتور را بررسی کنید.
پیش از باز کردن گیربکس
باز کردن گیربکس کاری سنگین و پرهزینه است، پس اول موارد ساده بررسی شوند. سطح روغن گیربکس را در شرایطی که کتاب راهنمای همان مدل گفته چک کنید، چون روغن کم رایج‌ترین و ساده‌ترین علت سر خوردن و داغ کردن است. فیلتر روغن گیربکس را ببینید، و اگر لودر کنترل الکترونیکی دارد، کدهای مانیتور را یادداشت کنید؛ گاهی ایراد از یک سنسور یا کانکتور است نه از خود گیربکس.
نگهداری گیربکس لودر
بیشترین اثر را رعایت دوره تعویض روغن و فیلتر گیربکس دارد، با همان نوع روغنی که کتاب راهنمای دستگاه گفته است. روغن نامناسب، حتی اگر تازه باشد، روی کار کلاچ‌ها اثر می‌گذارد.
عادت‌های اپراتور هم مهم است. عوض کردن جهت حرکت در سرعت بالا، فشار زیادی به کلاچ‌ها و تورک کنورتور می‌آورد؛ بهتر است دستگاه پیش از تغییر جهت تقریباً بایستد. گرم کردن دستگاه پیش از کار سنگین، به‌خصوص در هوای سرد، هم به روغن فرصت می‌دهد روان شود.
اکسل، دیفرانسیل و فاینال درایو
بعد از گیربکس، نیرو از شافت گاردان به اکسل جلو و عقب می‌رسد و دیفرانسیل و فاینال درایو آن را به چرخ‌ها منتقل می‌کنند. این بخش معمولاً کمتر از گیربکس خبرساز است، ولی خرابی‌اش نشانه‌های مشخصی دارد: صدای غرش یا ضربه از ناحیه اکسل هنگام دور زدن، نشتی روغن از توپی چرخ، یا لرزشی که با سرعت دستگاه بیشتر می‌شود.
اگر این نشانه‌ها را دیدید ولی گیربکس به‌درستی دنده عوض می‌کند، منشأ ایراد احتمالاً بعد از گیربکس است. روغن اکسل‌ها و فاینال درایو هم دوره تعویض خودش را دارد که جدا از روغن گیربکس است و نباید فراموش شود.
کنترل الکترونیکی و کد خطا
در لودرهای نسل جدید کوماتسو، تعویض دنده را کنترلر الکترونیکی بر اساس سنسورها مدیریت می‌کند. وقتی سنسوری اطلاعات اشتباه بدهد یا کانکتوری شل شود، گیربکس ممکن است دیر دنده عوض کند یا روی یک دنده بماند، در حالی که اجزای مکانیکی سالم‌اند. برای همین پیش از تصمیم به باز کردن گیربکس، کدهای مانیتور را یادداشت کنید و سیم‌کشی و کانکتورهای مدار گیربکس را هم بررسی کنید.
مدل‌های لودر کوماتسو
قطعات انتقال قدرت لودرهای رایج کوماتسو مانند WA320، WA380، WA470، WA480، WA500 و WA600 قابل استعلام است. هنگام استعلام، مدل و سری دستگاه را از روی پلاک بخوانید و اعلام کنید.
پرسش‌های پرتکرار
لودرم فقط در دنده عقب زور ندارد، مشکل از کجاست؟
وقتی ضعف فقط در یک جهت یا یک دنده است، احتمال ایراد کلاچ همان دنده در گیربکس بیشتر است. تعمیرکار با اندازه‌گیری فشار هر کلاچ آن را مشخص می‌کند.
روغن گیربکس داغ می‌کند ولی سطحش درست است، چه کنم؟
فیلتر و خنک‌کن روغن را بررسی کنید. اگر مشکل ماند، اصطکاک داخلی گیربکس یا تورک کنورتور باید بررسی شود.
پیش از تعمیر گیربکس، چه اطلاعاتی برای استعلام قطعه لازم است؟
مدل و سری لودر، و فهرستی که تعمیرکار پس از باز کردن داده است. اگر شماره فنی روی قطعات خواناست، عکسش را بفرستید.
قطعات گیربکس لودر را تکی تأمین می‌کنید؟
بله. نام قطعه و مدل دستگاه را بفرستید تا موجودی و قیمت روز اعلام شود. اینکه چه عواملی قیمت قطعات کوماتسو را تعیین می‌کند، در راهنمای قیمت لوازم یدکی کوماتسو آمده است.
استعلام و مشاوره رایگان
برای استعلام قطعات گیربکس و انتقال قدرت لودر کوماتسو با ۰۹۱۲۳۸۳۵۲۰۶ یا ۰۲۱۶۶۶۰۳۴۰۴ تماس بگیرید، یا فهرست قطعات و عکس پلاک دستگاه را در واتساپ همان شماره بفرستید. ایران کوماتسو ماشین واردکننده مستقیم قطعات کوماتسو است و فهرست چند قطعه را می‌توانید یکجا از صفحه تماس بفرستید.