سیلندر تعلیق دامپتراک کوماتسو قطعه‌ای است که وزن کامیون و بار آن را روی چرخ‌ها نگه می‌دارد و ضربه‌های جاده معدن را پیش از رسیدن به شاسی می‌گیرد. دامپتراک‌های کوماتسو به‌جای فنر فلزی، از سیلندرهای تعلیق هیدروپنوماتیک استفاده می‌کنند که داخلشان هم روغن هست و هم گاز ازت. وقتی این سیلندرها درست کار نکنند، اول راننده متوجه می‌شود و کمی بعد شاسی و لاستیک‌ها هزینه‌اش را می‌دهند.
در این مقاله توضیح می‌دهیم سیلندر تعلیق چطور کار می‌کند، خرابی آن چه نشانه‌هایی دارد و برای تعمیر چه قطعاتی لازم است. قطعات این بخش در قطعات هیدرولیک دامپتراک کوماتسو قابل استعلام است.
تعلیق هیدروپنوماتیک چطور کار می‌کند
هر سیلندر تعلیق از دو بخش اصلی ساخته شده است: روغن و گاز. گاز ازت فشرده‌شده نقش فنر را بازی می‌کند و وزن دستگاه را نگه می‌دارد. روغن هم از مسیرهای باریکی داخل سیلندر عبور می‌کند و نقش کمک‌فنر را دارد، یعنی حرکت سیلندر را آرام می‌کند تا کامیون بعد از هر چاله بالا و پایین نپرد.
وقتی کامیون بار می‌گیرد یا روی دست‌انداز می‌رود، سیلندر جمع می‌شود و گاز فشرده‌تر می‌شود. وقتی ضربه رد شد، گاز سیلندر را دوباره باز می‌کند. این ترکیب باعث می‌شود دامپتراک هم در حالت خالی و هم با بار کامل سواری قابل قبولی داشته باشد، کاری که از فنر فلزی ساده برنمی‌آید.
دامپتراک‌های کوماتسو معمولاً چهار سیلندر تعلیق دارند: دو سیلندر جلو و دو سیلندر عقب. سیلندرهای جلو و عقب از نظر اندازه و ساختار یکسان نیستند و جای هم نصب نمی‌شوند.
نام‌های بازاری این قطعه
در بازار به این قطعه «سیلندر سوسپانسیون»، «جک تعلیق»، «کمک دامپتراک» یا «سیلندر هیدروپنوماتیک» هم گفته می‌شود. همه این نام‌ها به همان مجموعه اشاره دارند. هنگام استعلام، گفتن جای سیلندر، یعنی جلو یا عقب و چپ یا راست، کار تطبیق را سریع‌تر می‌کند.
نشانه‌های خرابی سیلندر تعلیق
کج ایستادن کامیون
اگر دامپتراک روی زمین صاف ایستاده ولی یک گوشه‌اش پایین‌تر از بقیه است، سیلندر همان گوشه احتمالاً گاز یا روغن از دست داده است. این رایج‌ترین و واضح‌ترین نشانه است.
سواری خشک و ضربه‌ای
وقتی گاز سیلندر کم شده، سیلندر زود به انتهای کورس می‌رسد و ضربه مستقیم به شاسی و کابین منتقل می‌شود. راننده این را به شکل تکان‌های شدید روی دست‌اندازها حس می‌کند، به‌خصوص با بار کامل.
نشتی روغن روی میله
روغن روی میله سیلندر یا اطراف آن، یعنی آب‌بندها دیگر کار نمی‌کنند. نشتی کوچک هم به مرور تعادل روغن و گاز را به هم می‌زند و سیلندر را از تنظیم خارج می‌کند.
خط و زدگی روی میله
میله سیلندر سطح صاف و آب‌کاری‌شده‌ای دارد. سنگ‌هایی که از لاستیک یا جاده پرتاب می‌شوند، روی آن خط یا زدگی می‌اندازند. هر خطی که آب‌بند از رویش رد شود، آب‌بند را هم می‌برد و نشتی را شروع می‌کند.
سایش نامتعادل لاستیک‌ها
وقتی یک گوشه کامیون پایین‌تر است، بار روی لاستیک‌ها یکسان پخش نمی‌شود. سایش زودرس یا ناهمگون یک لاستیک، گاهی اولین نشانه‌ای است که به سیلندر تعلیق می‌رسد.
چرا نباید خرابی تعلیق را عقب انداخت
سیلندر تعلیقی که کار نمی‌کند، ضربه‌ها را مستقیم به شاسی می‌فرستد. شاسی دامپتراک برای کار با تعلیق سالم طراحی شده و ضربه‌های مکرر می‌تواند به مرور در جوش‌ها و نقاط اتصال ترک بیندازد. تعمیر شاسی بسیار پرهزینه‌تر و طولانی‌تر از تعمیر یک سیلندر است.
از طرف دیگر، سواری خشک روی راننده هم اثر دارد. راننده‌ای که تکان شدید حس می‌کند، ناخودآگاه آهسته‌تر می‌رود و بهره‌وری ناوگان پایین می‌آید. برای همین در ناوگان‌های معدنی، بررسی ارتفاع تعلیق بخشی از بازدید روزانه است.
شارژ گاز یا تعمیر
همه خرابی‌های تعلیق به تعمیر سیلندر نیاز ندارند. اگر سیلندر نشتی ندارد و فقط ارتفاعش کم شده، گاهی شارژ دوباره گاز و تنظیم سطح روغن طبق کتاب راهنمای سرویس همان دستگاه، مشکل را برطرف می‌کند. ولی اگر ارتفاع بعد از شارژ دوباره پایین آمد، یعنی جایی نشتی هست و سیلندر باید باز شود.
یک نکته ایمنی مهم: سیلندر تعلیق حاوی گاز تحت فشار است. باز کردن آن بدون تخلیه کامل گاز و بدون ابزار و آموزش مخصوص، می‌تواند بسیار خطرناک باشد. شارژ، تخلیه و تعمیر این سیلندرها فقط باید توسط تعمیرکار مجرب و طبق دستورالعمل سازنده انجام شود.
قطعاتی که در تعمیر سیلندر تعلیق لازم می‌شود
وقتی سیلندر باز می‌شود، معمولاً این اقلام بررسی و تعویض می‌شوند:
- کیت آب‌بندی سیلندر که شامل کاسه‌نمدها، اورینگ‌ها و گردگیر است و تقریباً در هر تعمیری عوض می‌شود
- بوش‌ها و رینگ‌های راهنما که میله را در مسیر درست نگه می‌دارند
- میله سیلندر اگر خط یا زدگی عمیق داشته باشد
- شیر شارژ گاز که محل پر کردن ازت است و اگر نشت داشته باشد، گاز به آرامی خالی می‌شود
- بوش‌ها و پین‌های محل اتصال سیلندر به شاسی و اکسل
میله‌ای که خط سطحی دارد، گاهی با پولیش به کار برمی‌گردد، ولی زدگی عمیق یعنی میله باید عوض شود. نصب آب‌بند نو روی میله آسیب‌دیده، نشتی را چند هفته بعد دوباره برمی‌گرداند.
مدل‌های دامپتراک کوماتسو
سیلندر تعلیق و اقلام آن برای دامپتراک‌های پرکار کوماتسو مثل HD325، HD405، HD465، HD605 و HD785 تأمین می‌شود. این مدل‌ها در سری‌های مختلف عرضه شده‌اند و قطعات تعلیق بین سری‌ها همیشه یکسان نیست. پیش از سفارش، مدل و سری دستگاه را از روی پلاک بخوانید.
اگر سیلندر را باز کرده‌اید، شماره فنی معمولاً روی بدنه آن حک شده است. راهنمای پیدا کردن شماره فنی قطعات کوماتسو کمک می‌کند شماره را درست بخوانید. سایر قطعات این دستگاه‌ها در قطعات دامپتراک کوماتسو فهرست شده‌اند.
نگهداری تعلیق دامپتراک
ساده‌ترین کار، نگاه روزانه به ارتفاع کامیون روی زمین صاف است. اگر یک گوشه پایین‌تر رفته، زود پیگیری شود. شست‌وشوی میله‌ها از گل و سنگ‌ریزه هم عمر آب‌بندها را بیشتر می‌کند، چون گل خشک‌شده روی میله مثل سنباده روی آب‌بند کار می‌کند.
جاده معدن هم نقش مهمی دارد. جاده‌ای که چاله و سنگ پراکنده دارد، تعلیق را مدام به انتهای کورس می‌برد. نگهداری جاده، هرچند به نظر کار جداگانه‌ای است، یکی از مؤثرترین راه‌ها برای بالا بردن عمر سیلندرهای تعلیق و شاسی است.
پرسش‌های پرتکرار
چطور بفهمم سیلندر تعلیق گاز کم دارد یا روغن؟
تشخیص دقیق با اندازه‌گیری ارتفاع سیلندر و فشار گاز طبق کتاب راهنمای سرویس انجام می‌شود. کج ایستادن کامیون و سواری خشک نشانه‌های اولیه‌اند.
سیلندر جلو و عقب یکی است؟
نه. سیلندرهای جلو و عقب دامپتراک از نظر اندازه و ساختار متفاوت‌اند و جای هم نصب نمی‌شوند.
با شارژ گاز مشکل حل می‌شود؟
اگر نشتی وجود نداشته باشد، گاهی بله. اگر ارتفاع بعد از شارژ دوباره پایین آمد، سیلندر نشتی دارد و باید تعمیر شود.
کیت آب‌بندی سیلندر تعلیق را تأمین می‌کنید؟
بله. مدل و سری دستگاه و جای سیلندر را اعلام کنید تا موجودی و قیمت روز اعلام شود. عواملی که قیمت قطعات یدکی کوماتسو را تعیین می‌کنند در راهنمای قیمت لوازم یدکی کوماتسو آمده است.
تعمیر سیلندر تعلیق را خودمان انجام دهیم؟
فقط اگر تعمیرکار مجرب، ابزار مخصوص و دستورالعمل سازنده را دارید. سیلندر حاوی گاز تحت فشار است و باز کردن نادرست آن خطرناک است.
استعلام و مشاوره رایگان
برای استعلام قطعات تعلیق دامپتراک کوماتسو با ۰۹۱۲۳۸۳۵۲۰۶ یا ۰۲۱۶۶۶۰۳۴۰۴ تماس بگیرید، یا عکس سیلندر و پلاک دستگاه را در واتساپ همان شماره بفرستید. کارشناسان ایران کوماتسو ماشین با پانزده سال سابقه، پیش از خرید راهنمایی می‌کنند. اگر برای چند دستگاه ناوگان سفارش دارید، فهرست را یکجا از صفحه تماس بفرستید.