تفاوت پمپ مادر و پمپ سروو بیل مکانیکی کوماتسو یکی از مواردی است که در بازار زیاد با هم اشتباه گرفته می‌شود. هر دو «پمپ هیدرولیک» نامیده می‌شوند و هر دو روغن را به حرکت درمی‌آورند، ولی کار، اندازه و نشانه‌های خرابی‌شان کاملاً متفاوت است.
شناختن این تفاوت دو فایده دارد: عیب‌یابی سریع‌تر، و خرید قطعه درست. در این مقاله نقش هر پمپ، نشانه خرابی هر کدام و قطعاتی که به هر کدام مربوط است را توضیح می‌دهیم. این مقاله بخشی از راهنمای سیستم هیدرولیک بیل مکانیکی کوماتسو است، و لوازم یدکی هر دو پمپ در بخش قطعات هیدرولیک بیل مکانیکی کوماتسو فهرست شده‌اند.
پمپ مادر؛ قلب سیستم هیدرولیک
پمپ مادر همان پمپ اصلی دستگاه است. روغن پرفشاری که بوم، آرم و باکت را حرکت می‌دهد و حرکت دستگاه و چرخش اتاق را ممکن می‌کند، از همین پمپ می‌آید. در بیل‌های مکانیکی کوماتسو این پمپ از نوع پیستونی است و می‌تواند مقدار روغنی را که می‌فرستد، متناسب با نیاز لحظه‌ای دستگاه کم و زیاد کند.
داخل پمپ مادر یک مجموعه متحرک دقیق کار می‌کند: بلوک سیلندر، پیستون‌ها و کفشک‌ها، صفحه، گهواره و بلبرینگ. روی PC220 سری ۷، قطعه مرکزی این مجموعه بلوک پمپ هیدرولیک PC220-7 است و روی PC300 سری ۷ و ۸، بلوک پمپ هیدرولیک PC300.
تنظیم دبی پمپ مادر
پمپ مادر همیشه با تمام توان کار نمی‌کند. یک مجموعه کنترلی، زاویه اجزای داخلی را تغییر می‌دهد تا در کار سبک روغن کمتر و در کار سنگین روغن بیشتری فرستاده شود. در PC400 بخشی از این نقش را پیستون سروو پمپ هیدرولیک بر عهده دارد.
اینجا اولین جایی است که نام‌ها قاطی می‌شوند: «پیستون سروو» جزئی از خود پمپ مادر است، نه پمپ سروو. هر دو کلمه «سروو» دارند ولی دو قطعه جدا با دو کار متفاوت‌اند.
پمپ سروو؛ پمپ مدار فرمان
پمپ سروو پمپی کوچک‌تر است که روغن مدار فرمان را تأمین می‌کند. وقتی اپراتور دسته‌ها را حرکت می‌دهد، مستقیماً روغن پرفشار اصلی را جابه‌جا نمی‌کند؛ دسته‌ها یک جریان روغن کم‌فشار را هدایت می‌کنند و همین روغن شیرهای کنترل اصلی را جابه‌جا می‌کند. تأمین‌کننده این روغن فرمان، پمپ سروو است.
به زبان ساده: پمپ مادر زور می‌دهد، پمپ سروو فرمان را می‌رساند. اگر پمپ مادر ضعیف شود دستگاه کم‌جان می‌شود؛ اگر مدار فرمان مشکل داشته باشد، دستگاه به دسته‌ها درست جواب نمی‌دهد.
در مسیر همین مدار فرمان، شیرهای سلف و بلوک سروو قرار دارند که فرمان را به شیر کنترل اصلی می‌رسانند؛ مثلاً شیر سلف سری ۶ PC220 و PC300 و PC400.
و هیدروموتور گردان؟
در بازار گاهی از «پمپ گردان» هم حرف زده می‌شود، ولی مجموعه‌ای که اتاق بیل مکانیکی را می‌چرخاند در واقع هیدروموتور گردان است، نه یک پمپ جداگانه. این هیدروموتور روغنش را از همان مدار اصلی می‌گیرد و آن را به حرکت چرخشی تبدیل می‌کند. قطعاتی مثل لوازم هیدروموتور گردان PC220 و PC300 و PC400 سری ۷ به همین مجموعه مربوط‌اند.
نشانه‌های خرابی هر کدام
وقتی پمپ مادر ضعیف شده
- حرکات زیر بار کند می‌شوند ولی در حالت خالی طبیعی‌اند
- صدای زوزه از ناحیه پمپ که با دور موتور بیشتر می‌شود
- روغن هیدرولیک زودتر از همیشه گرم می‌شود
- ذرات فلزی در فیلتر هیدرولیک دیده می‌شود
وقتی مدار فرمان مشکل دارد
- همه حرکات با هم کند یا بی‌جواب می‌شوند، نه فقط زیر بار
- دستگاه به حرکت دسته‌ها با تأخیر یا پله‌پله جواب می‌دهد
- یک حرکت خاص کار نمی‌کند در حالی که بقیه سالم‌اند
- رفتار دستگاه در حالت سرد و گرم فرق می‌کند
تفاوت کلیدی در این است: افت پمپ مادر معمولاً «زیر بار» دیده می‌شود، ولی مشکل مدار فرمان «در همه حال». این یک قاعده قطعی نیست، ولی نقطه شروع خوبی برای عیب‌یابی است. جزئیات بیشتر نشانه‌های پمپ اصلی در مقاله نشانه‌های خرابی پمپ هیدرولیک بیل مکانیکی کوماتسو آمده است.
قطعات مربوط به هر کدام
وقتی پمپ مادر برای تعمیر باز می‌شود، معمولاً اجزای روتاری گروپ با هم بررسی می‌شوند: بلوک سیلندر، صفحه پمپ هیدرولیک، مجموعه پیستون و کفشک‌ها و اسلایدر پمپ. صدای غرش و لرزش بدنه پمپ هم اغلب به بلبرینگ‌های پمپ مادر برمی‌گردد؛ بلبرینگ بزرگ پمپ مادر و بلبرینگ کوچک پمپ مادر PC400 هر دو موجودند.
در مدار فرمان، بیشتر از خود پمپ سروو، شیرهای سلف و بلوک سروو و اتصالات برقی‌شان بررسی می‌شوند. اگر مانیتور دستگاه کدی نشان داده، راهنمای خواندن کد خطای کوماتسو کمک می‌کند بدانید از کجا شروع کنید.
برای دیدن قطعات مخصوص مدل خودتان، از صفحه قطعات بیل مکانیکی کوماتسو PC220 یا مدل دستگاهتان شروع کنید.
نگهداری هر دو پمپ
پمپ مادر و پمپ سروو روغن یکسانی را از یک مخزن می‌کشند. پس هر چیزی که روغن را آلوده کند، به هر دو آسیب می‌زند. تعویض به‌موقع فیلتر و روغن، و تمیزی هنگام سرویس، برای هر دو پمپ مهم‌ترین کار نگهداری است.
یک تفاوت هم هست: پمپ سروو کوچک‌تر است و ایرادش زودتر در رفتار کل دستگاه دیده می‌شود. اگر همه حرکات با هم کند شده‌اند، پیش از سراغ پمپ مادر رفتن، مدار فرمان را بررسی کنید.
کدام را اول بررسی کنیم
وقتی دستگاه ضعیف شده، ترتیب درست بررسی از ساده به پیچیده است. اول سطح و تمیزی روغن و وضعیت فیلتر. بعد کدهای خطای مانیتور، اگر نشان داده شده. بعد مدار فرمان و شیرها، که بررسی‌شان ساده‌تر و ارزان‌تر است. و در آخر پمپ مادر، که باز کردنش هزینه بیشتری دارد.
این ترتیب یک قاعده قطعی نیست، ولی جلوی رایج‌ترین اشتباه را می‌گیرد: باز کردن پمپ مادر برای ایرادی که از جای دیگری می‌آمد.
پرسش‌های پرتکرار
پمپ مادر و پمپ اصلی یکی است؟
بله. «پمپ مادر» نام رایج بازار برای پمپ اصلی دستگاه است.
پیستون سروو با پمپ سروو فرق دارد؟
بله. پیستون سروو جزئی از مجموعه کنترل پمپ مادر است، ولی پمپ سروو پمپ جداگانه‌ای است که مدار فرمان را تغذیه می‌کند.
پمپ گردان جدا از پمپ مادر است؟
مجموعه‌ای که اتاق را می‌چرخاند هیدروموتور گردان است که روغنش از مدار اصلی تأمین می‌شود. برای قطعات آن، مدل و سری دستگاه را اعلام کنید.
اگر همه حرکات دستگاه با هم کند شده، مشکل از کدام است؟
کندی همزمان همه حرکات، بیشتر به مدار فرمان یا کل سیستم برمی‌گردد تا یک بخش خاص. تشخیص قطعی با اندازه‌گیری فشار توسط تعمیرکار است.
پمپ سروو هم قطعه داخلی جدا دارد؟
نام قطعه و مدل و سری دستگاه را بفرستید تا موجودی قطعات مربوط به مدار فرمان بررسی شود.
قطعات داخلی پمپ مادر را تکی می‌فروشید؟
بله. اجزای داخلی پمپ به‌صورت تکی موجودند و لازم نیست پمپ کامل خریداری شود.
مشاوره رایگان
اگر مطمئن نیستید مشکل دستگاهتان از پمپ مادر است یا مدار فرمان، با ۰۹۱۲۳۸۳۵۲۰۶ یا ۰۲۱۶۶۶۰۳۴۰۴ تماس بگیرید یا نشانه‌ها را در واتساپ همان شماره بنویسید. کارشناسان ایران کوماتسو ماشین خودشان تعمیرکار ماشین‌آلات کوماتسو هستند و کمک می‌کنند قطعه درست را پیدا کنید.