بلوک سیلندر پمپ هیدرولیک کوماتسو قطعه‌ای است که همه کار پمپ اصلی در آن اتفاق می‌افتد. پیستون‌ها داخل محفظه‌های این بلوک رفت و برگشت می‌کنند، روغن را می‌کشند و تحت فشار بیرون می‌دهند. اگر بلوک سالم نباشد، هیچ قطعه دیگری در پمپ نمی‌تواند افت قدرت را جبران کند.
در این مقاله توضیح می‌دهیم بلوک سیلندر دقیقاً چه کاری می‌کند، نشانه‌های سایش آن چیست و چه زمانی تعویضش لازم می‌شود. این مقاله بخشی از راهنمای سیستم هیدرولیک بیل مکانیکی کوماتسو است و قطعات مرتبط در قطعات هیدرولیک بیل مکانیکی کوماتسو فهرست شده‌اند.
بلوک سیلندر چه کاری می‌کند
پمپ اصلی بیل‌های کوماتسو از نوع پیستونی است. بلوک سیلندر یک قطعه استوانه‌ای است با چند محفظه که دور تا دور محور چیده شده‌اند و در هر محفظه یک پیستون قرار دارد. وقتی بلوک می‌چرخد، پیستون‌ها روی صفحه زاویه‌دار می‌لغزند و به‌نوبت جلو و عقب می‌روند. همین رفت و برگشت، روغن را از مسیر ورودی می‌کشد و به مسیر خروجی می‌فرستد.
سطح انتهایی بلوک روی صفحه پمپ می‌چرخد و تماس این دو سطح باید کاملاً صاف و دقیق باشد. کوچک‌ترین خط یا سایشی در این سطح، باعث می‌شود بخشی از روغن پرفشار به‌جای رفتن به مدار، از همان‌جا برگردد. این یعنی افت بازده، و دقیقاً همان چیزی که اپراتور به شکل «دستگاه مثل قبل زور ندارد» حس می‌کند.
نام‌های بازاری این قطعه
در بازار به این قطعه «بلوک پمپ»، «بلوک سیلندر پمپ» یا «روتور پمپ» هم گفته می‌شود و هر سه به همین جزء اشاره دارند. نکته مهم این است که بلوک سیلندر پمپ هیدرولیک را با بلوک هیدروموتور گردان یا بلوک هیدروموتور چرخ اشتباه نگیرید؛ آن‌ها هم شکل مشابهی دارند ولی برای مجموعه دیگری ساخته شده‌اند و جای هم نصب نمی‌شوند.
نشانه‌های سایش بلوک سیلندر
افت قدرت زیر بار
بوم و آرم در حالت خالی طبیعی کار می‌کنند ولی وقتی باکت پر است کند می‌شوند. این رایج‌ترین نشانه افت بازده پمپ است و سایش سطح بلوک یکی از دلایل اصلی آن است.
گرم شدن زودهنگام روغن
روغنی که از سطح ساییده برمی‌گردد، به‌جای کار کردن گرما می‌سازد. اگر روغن هیدرولیک در کار معمولی زودتر از همیشه داغ می‌شود، وضعیت مجموعه پمپ را بررسی کنید.
صدای غیرعادی از پمپ
صدای زوزه یا ناله‌ای که با دور موتور بیشتر می‌شود، می‌تواند از سایش داخلی بیاید. البته ورود هوا و کم بودن روغن هم همین صدا را می‌سازند و باید اول آن‌ها کنار گذاشته شوند.
ذرات فلزی در فیلتر
ذرات براق در فیلتر هیدرولیک نشان می‌دهد جایی داخل مجموعه در حال سایش است. این جدی‌ترین نشانه است و ادامه کار با آن، سایش را به قطعات سالم هم می‌رساند.
این نشانه‌ها مخصوص بلوک نیستند و ممکن است از شیرها یا بخش‌های دیگر مدار هم بیایند. اینکه هر نشانه معمولاً به کدام قطعه برمی‌گردد، در مقاله نشانه‌های خرابی پمپ هیدرولیک بیل مکانیکی کوماتسو آمده است.
تشخیص قطعی با باز کردن پمپ
هیچ‌کدام از نشانه‌های بیرونی به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که بلوک ساییده شده است. تعمیرکار معمولاً اول فشار مدار را اندازه می‌گیرد تا مطمئن شود افت از پمپ است نه از شیرها، و بعد پمپ را باز می‌کند. با باز شدن پمپ، سطح انتهایی بلوک، دیواره محفظه‌ها و وضعیت پیستون‌ها از نزدیک دیده می‌شود.
خط‌افتادگی روی سطح تماس، لب‌پریدگی، تغییر رنگ ناشی از گرما و لقی بیش از حد پیستون‌ها داخل محفظه، نشانه‌هایی‌اند که تعمیرکار بر اساس آن‌ها تصمیم می‌گیرد بلوک بماند یا عوض شود.
چه زمانی بلوک باید تعویض شود
اگر سایش سطحی و محدود باشد، گاهی با پرداخت سطح و تعویض اجزای همراه، بلوک دوباره به کار برمی‌گردد. ولی وقتی خط‌ها عمیق است، محفظه‌ها گشاد شده‌اند یا سطح تماس آسیب جدی دیده، تعویض بلوک تنها راه برگرداندن بازده پمپ است. نصب قطعات نو کنار بلوک فرسوده، همان مشکل را چند ماه بعد دوباره می‌سازد.
برای مدل‌های پرکار، بلوک به‌صورت قطعه جدا موجود است؛ مثلاً بلوک پمپ هیدرولیک PC220-7 برای PC220 سری ۷، و بلوک پمپ هیدرولیک PC300-7 و PC300-8 که روی هر دو سری PC300 نصب می‌شود. سری دستگاه را پیش از سفارش از روی پلاک بخوانید، چون بلوک یک مدل در سری‌های مختلف همیشه یکی نیست.
قطعاتی که با بلوک تعویض می‌شوند
بلوک سیلندر با چند قطعه دیگر در تماس دائم است و این قطعات معمولاً همراه آن فرسوده می‌شوند. وقتی پمپ برای تعویض بلوک باز شده، بررسی آن‌ها کار درستی است.
اولین قطعه، پیستون‌ها و کفشک‌هایشان است که داخل محفظه‌های بلوک کار می‌کنند و نگهدارنده کفشک آن‌ها را روی صفحه زاویه‌دار نگه می‌دارد. برای بازسازی کامل پمپ PC400 سری ۷، دست کامل لوازم پمپ هیدرولیک PC400-7 بلوک، انگشتی، کریدل، تلفنی و گاید را یکجا دارد. سطح دیگری که بلوک رویش می‌چرخد، صفحه پمپ هیدرولیک است؛ نصب بلوک نو روی صفحه ساییده، سطح نو را هم زود خراب می‌کند.
داخل بلوک PC300 هم فنری هست که پیستون‌ها را روی صفحه می‌فشارد؛ فنر داخل بلوک پمپ اگر خسته شده باشد، تماس کفشک‌ها با صفحه یکنواخت نمی‌ماند. و در آخر اقلام آب‌بندی، که کیت پمپ هیدرولیک آن‌ها را برای سرویس کامل پمپ یکجا دارد.
عمر بلوک را چطور بیشتر کنیم
بیشتر سایش‌های بلوک از آلودگی روغن شروع می‌شود، نه از پایان عمر قطعه. ذره‌ای که وارد مدار شود، بین سطح بلوک و صفحه گیر می‌کند و خط می‌اندازد. پس مهم‌ترین کار نگهداری، تعویض به‌موقع فیلتر و روغن و تمیز نگه‌داشتن محل درِ مخزن هنگام سرویس است. برای PC400 سری ۷ و ۸، مجموعه فیلترهای هیدرولیک یکجا عرضه می‌شود.
گرم کردن دستگاه پیش از کار سنگین هم کمک می‌کند، چون روغن سرد روان نیست و در دقیقه‌های اول کار، روانکاری سطوح تماس ضعیف‌تر است. و هر جا ذره فلزی در فیلتر دیدید، کار را ادامه ندهید تا علت پیدا شود.
قیمت و خرید
بلوک سیلندر دقیق‌ترین و معمولاً گران‌ترین جزء داخلی پمپ است، ولی تعویض آن همراه چند قطعه هم‌گروه، معمولاً بسیار ارزان‌تر از خرید پمپ کامل تمام می‌شود. اینکه کی پمپ کامل منطقی‌تر است و کی قطعه داخلی، در مقاله قیمت لوازم یدکی هیدرولیک بیل مکانیکی کوماتسو بررسی شده است.
پرسش‌های پرتکرار
بلوک پمپ و بلوک سیلندر یکی است؟
بله، در پمپ هیدرولیک هر دو نام به همان قطعه‌ای اشاره دارند که پیستون‌ها داخلش کار می‌کنند.
بلوک ساییده را می‌شود تعمیر کرد؟
اگر سایش سطحی و محدود باشد، گاهی بله. اگر خط‌ها عمیق یا محفظه‌ها گشاد شده باشند، تعویض لازم است. تصمیم با تعمیرکاری است که پمپ را باز کرده.
با تعویض بلوک، چه قطعات دیگری را عوض کنم؟
معمولاً پیستون‌ها و کفشک‌ها، صفحه پمپ و اقلام آب‌بندی بررسی می‌شوند. فهرست نهایی را تعمیرکار پس از دیدن مجموعه می‌دهد.
بلوک PC300-7 روی PC300-8 هم نصب می‌شود؟
برای بلوک پمپی که در سایت موجود است، بله؛ هر دو سری را پوشش می‌دهد. برای مدل‌های دیگر، سری دستگاه را اعلام کنید تا بررسی شود.
شماره فنی بلوک را از کجا پیدا کنم؟
معمولاً روی بدنه قطعه حک شده است. اگر خوانا نیست، عکس قطعه و پلاک دستگاه را بفرستید. راهنمای پیدا کردن شماره فنی قطعات کوماتسو هم کمک می‌کند.
مشاوره رایگان
اگر تعمیرکار پمپ را باز کرده و فهرست قطعات را داده، همان فهرست را در واتساپ ۰۹۱۲۳۸۳۵۲۰۶ بفرستید یا با ۰۲۱۶۶۶۰۳۴۰۴ تماس بگیرید تا موجودی و قیمت روز همه یکجا اعلام شود. کارشناسان ایران کوماتسو ماشین خودشان تعمیرکار ماشین‌آلات کوماتسو هستند و پیش از خرید راهنمایی می‌کنند.